adwokat Lublin Małgorzata Pietrzak

Adwokat Małgorzata Pietrzak jest absolwentką Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

W 2017 roku, po odbyciu aplikacji adwokackiej, otworzyła własną Kancelarię Adwokacką w Lublinie.

Pamiętaj, że czytany artykuł nie stanowi porady prawnej w rozumieniu ustawy Prawo o adwokaturze! 
Wpis jest oparty na stanie prawnym obowiązującym w chwili jego publikacji.

Czym jest niegodność dziedziczenia?

pozew o niegodnosc dziedziczenia adwokat lublin

W jednym z poprzednich wpisów opisałam instytucję wydziedziczenia. Przypomnę jedynie, że wydziedziczenie jest zależne od woli spadkodawcy. To on decyduje, czy wydziedziczyć np. jedno ze swoich dzieci, jak również musi wskazać przyczynę takiej decyzji. Zupełnie inną instytucją jest niegodność dziedziczenia. Czym jest i kogo może dotyczyć? O tym dowiesz się z dzisiejszego artykułu.

Czy jest niegodność dziedziczenia?

Księga IV kodeksu cywilnego reguluje zasady dziedziczenia, w tym m.in. kolejność dziedziczenia z ustawy. W niektórych jednak przypadkach nabycie spadku przez spadkobiercę mogłoby zostać uznane za niemoralne, oczywiście niesprawiedliwe i nieetyczne. Z tego właśnie powodu, art. 928 k.c., wprowadzający niegodność dziedziczenia, piętnuje niektóre z działań spadkobiercy, a skutkiem tego napiętnowania jest odsunięcie od spadku. Chodzi tu o takie działania spadkobiercy, które skierowane są przeciwko spadkodawcy, jego swobodzie testowania lub samemu testamentowi.

W konsekwencji, niegodnego dziedziczenia spadkobiercę traktuje się tak, jakby nie dożył chwili otwarcia spadku. Oznacza to, że w jego miejsce wstępują dalsi spadkobiercy. Jeśli więc niegodność dziedziczenia dotyczy dziecka spadkobiercy, wówczas przykładowo w jego miejsce powołuje się do spadku jego dzieci (wnuki spadkodawcy). Niegodny spadkobierca nie może również skutecznie dochodzić zachowku.

Niegodność dziedziczenia – kto może zostać uznanym za niegodnego?

Rzecz jasna, niegodność dziedziczenia może dotyczyć spadkobiercy. Mówimy tu nie tylko o spadkobiercy ustawowym, lecz równie spadkobiercy, który został powołany w testamencie.

Spadkodawca mógł jednak wskazać w swoim testamencie również inne osoby, którym zapisał jakiś składnik majątku, tzw. zapisobiercę. Przepisy o niegodności dziedziczenia dotyczą więc również zapisobiercy zwykłego (art. 968 par. 1 k.c.), jak i zapisobiercy windykacyjnego (art. 981[1) k.c.). Kim są te osoby – o tym przygotuję oddzielny artykuł.

Niegodność dziedziczenia – przesłanki

Już na wstępie zaznaczę, że kodeks cywilny zawiera zamknięty katalog przyczyn leżących u podstaw uznania za niegodnego dziedziczenia. Przesłanki te możemy podzielić na 3 kategorie:

Czyny przeciwko spadkodawcy

Jedną z przyczyn wydziedziczenia jest umyślne i ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy. Co ważne, sąd w sprawie o niegodność dziedziczenia nie potrzebuje uprzednio wydanego wyroku skazującego wobec sprawcy. Może sam oceniać okoliczności przestępstwa.

Zwracam uwagę na 3 elementy tej przesłanki:

  1. czyn sprawcy musi stanowić przestępstwo;
  2. przestępstwo musi być umyślne i ciężkie
  3. czyn musi być skierowany przeciwko spadkodawcy.

Przykładowo, jeśli spadkobierca znęcał się nad spadkodawcą, wówczas może zostać uznany za niegodnego. Jeśli natomiast jego czyn dotyczył innych osób (np. wnuków spadkodawcy), wówczas, w pewnych okolicznościach, można go rozważać jako podstawę wydziedziczenia.

Przyczyną wydziedziczenia nie są przestępstwa nieumyślne, jak np. spowodowanie wypadku komunikacyjnego, w którym ucierpiał spadkodawca. Niezależnie od powagi jego obrażeń (a nawet zgonu na skutek wypadku), spadkobierca będący sprawcą nie może być uznany za niegodnego, ponieważ jest to czyn nieumyślny.

Działania przeciwko swobodzie testowania

Odrębną kategorię stanowią działania spadkobiercy przeciwko swobodzie testowania spadkodawcy. Jeśli więc spadkobierca podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu, wówczas może być uznany za niegodnego dziedziczenia. To samo dotyczy sytuacji, w których działając w ten sam sposób spadkobierca uniemożliwił spadkodawcy sporządzenie lub odwołanie testamentu.

Czyny skierowane przeciwko testamentowi

Ostatnia z kategorii przesłanek dotyczy sytuacji, w których spadkobierca podjął czynności przeciwko dokumentowi, jakim jest testament spadkodawcy. Jeśli spadkodawca spisał swoją ostatnią wolę, a spadkobierca umyślnie ukrył lub zniszczył testament, wówczas wystąpiła przesłanka niegodności dziedziczenia. Co istotne, kodeks wymaga tutaj umyślnego działania ze strony spadkobiercy. Przesłanka ta nie zostanie zrealizowana, jeśli spadkobierca zniszczył plik dokumentów po spadkodawcy, nie mając świadomości, że wśród nich znajduje się testament.

Kodeks piętnuje również podrobienie lub przerobienie treści testamentu. Jeśli czynów tych dopuścił się spadkobierca, wówczas może być uznany za niegodnego. Inaczej wygląda sytuacja, kiedy to ktoś inny podrobił lub przerobił testament, a spadkobierca jedynie się nim posłużył. Wówczas oceniając czy zachodzi niegodność dziedziczenia, należy rozstrzygnąć, czy spadkobierca miał świadomość fałszerstwa. Ponownie, jeśli nie miał o tym fakcie pojęcia, wówczas nie można wyciągać wobec niego konsekwencji.

Pozew o stwierdzenie niegodności dziedziczenia

Zgodnie z art. 929 k.c. każdy, kto ma w tym interes, może wystąpić z pozwem o stwierdzenie niegodności dziedziczenia. Przepisy nie precyzują, czy chodzi tu o interes prawny czy interes majątkowy.

Kto może złożyć pozew o niegodność dziedziczenia? Na pewno takie prawo przysługuje np. innym spadkobiercom powołanym do dziedziczenia, ale nie tylko. Z roszczeniem mogą również wystąpić osoby, które doszłyby do dziedziczenia w miejsce niegodnego.

Ponadto, z pozwem o stwierdzenie niegodności dziedziczenia, na podstawie art. 7 k.p.c., może wystąpić prokurator. W ostatnich latach głośna była sprawa brutalnego zabójstwa małżonków przez ich syna oraz jego dziewczynę. Wówczas, prokurator skorzystał z tego uprawnienia i wniósł o uznanie syna zmarłych za niegodnego dziedziczenia po nich.

Termin na złożenie pozwu o stwierdzenie niegodności dziedziczenia

Kodeks cywilny ogranicza termin, w jakim osoba mająca interes w rozstrzygnięciu może wystąpić o stwierdzenie niegodności dziedziczenia. Po pierwsze, nie może mieć to miejsca później, niż rok od dnia, w którym powód dowiedział się o przyczynie niegodności. Jeśli uprawnionych jest kilka osób, wówczas dla każdej z nich termin biegnie oddzielnie.

W każdej jednak sprawie nie może upłynąć więcej, niż 3 lata od daty otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy.

Przekroczenie tych terminów skutkuje oddaleniem powództwa.

Zainteresował Cię ten artykuł, a może masz związane z nim pytania? Jeśli tak, to zapraszam Cię do zostawienia komentarza lub do udostępnienia wpisu w mediach społecznościowych.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on print
Share on google

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Zobacz poprzednie artykuły:
rozłożenie grzywny na raty

Rozłożenie grzywny na raty

Mimo, że kara grzywny jest karą wolnościową, to ze względu na swoją wysokość może nieraz stanowić poważną dolegliwość dla skazanego. Nadmienię, że zgodnie z art.

Read More »
adwokat Lublin 4 lata kancelarii

4 lata Kancelarii!

Dzisiaj będzie prywata na blogu 🙂 Dokładnie 4 lata temu, 16 października 2017 roku w CEiDG została zarejestrowana Kancelaria Adwokacka Adwokat Małgorzata Pietrzak. Można zapytać:

Read More »

Adwokat Lublin

Kancelaria Adwokacka Adwokat Małgorzata Pietrzak świadczy pomoc prawną na lubelskim rynku od 2017 roku. Jej celem jest zapewnienie usług prawnych na jak najwyższym poziomie, zarówno dla klientów indywidualnych, jak i dla przedsiębiorców.

Adwokat Lublin - dane

NIP: 712-334-92-64

REGON: 368502239

Rachunek bankowy: mBank

18 1140 2004 0000 3402 7714 8146


Adwokat Lublin - dojazd