adwokat Lublin Małgorzata Pietrzak

Adwokat Małgorzata Pietrzak jest absolwentką Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

W 2017 roku, po odbyciu aplikacji adwokackiej, otworzyła własną Kancelarię Adwokacką w Lublinie.

Pamiętaj, że czytany artykuł nie stanowi porady prawnej w rozumieniu ustawy Prawo o adwokaturze! 
Wpis jest oparty na stanie prawnym obowiązującym w chwili jego publikacji.

Skarga pauliańska

skarga pauliańska adwokat Lublin

Dzisiaj chcę omówić bardzo starą instytucję prawa cywilnego. Skarga pauliańska (actio pauliana) wywodzi się jeszcze z prawa rzymskiego. W polskim kodeksie cywilnym przepisy, które ją regulują, możemy znaleźć w art. 527-534. Skarga pauliańska stanowi jeden ze sposobów ochrony wierzycieli przed nielojalnymi dłużnikami.

Powództwo o uznanie czynności za bezskuteczną względem wierzyciela

Omawiana instytucja stanowi rodzaj powództwa. Wierzyciel, który występuje ze skargą pauliańską, domaga się, aby uznać daną czynność prawną dokonaną przez dłużnika za bezskuteczną wobec niego. Jednak, aby sąd mógł orzecz bezskuteczność czynności względem powoda, muszą być spełnione odpowiednie warunki.

Po pierwsze, dłużnik dokonał czynności prawnej. Mogła to być zarówno czynność nieodpłatna (np. darowizna), jak i odpłatna (sprzedaż). Nie można uznać za przesłankę skargi pauliańskiej zdarzeń faktycznych, nie mających charakteru czynności prawnej, takich jak zagubienie rzeczy lub jej zniszczenie na skutek siły wyższej.

Kolejnym wymogiem jest, aby czynność prawna została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli. Oznacza to, że na skutek czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo też stał się niewypłacalny w większym stopniu, niż przed dokonaniem czynności. Wobec tego, jeśli dłużnik dokonał czynności prawnej, ale w dalszym ciągu zachował majątek pozwalający na zaspokojenie wierzycieli, wówczas sąd oddali powództwo.

Istotnym elementem jest świadomość dłużnika, że działa z pokrzywdzeniem wierzycieli. Powód musi wykazać, że dłużnik doskonale wiedział, że dokonując czynności uczyni dochodzenie wierzytelności niemożliwym. Z drugiej strony, jeśli dłużnik z jakichś powodów nie wiedział o istnieniu długu i wierzycieli, nie sposób mówić w takiej sytuacji o świadomym działaniu.

Ostatnia z przesłanek dotyczy osoby trzeciej, która w wyniku czynności dłużnika uzyskała korzyść majątkową. Przepisy wymagają, aby osoba ta wiedziała (lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć) o tym, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Skarga pauliańska – domniemania prawne

Podejrzewam, że najwięcej wątpliwości może budzić ostatnia z wymienionych w poprzednim akapicie przesłanek. Wierzyciel, który wystąpił ze skargą pauliańską, może w praktyce napotkać trudności z udowodnieniem, że osoba trzecia wiedziała o zamiarach dłużnika. Na szczęście, z pomocą przychodzą ustanowione w kodeksie domniemania.

Po pierwsze, jeśli osoba trzecia pozostaje w bliskim stosunku z dłużnikiem, wówczas domniemywa się, że wiedziała o świadomości pokrzywdzenia wierzycieli. O kim mowa? W krąg tych osób można z pewnością zaliczyć bliską rodzinę oraz osoby pozostające we wspólnym pożyciu.

Kodeks formułuje takie samo domniemanie w stosunku do przedsiębiorcy, z którym dłużnik pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych.

Czynności nieodpłatne a actio pauliana

Roszczenie wierzyciela podlega jeszcze szerszej ochronie w przypadku, gdy czynność prawna dłużnika miała charakter nieodpłatny. Po pierwsze, jeśli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (w formie darowizny), wówczas nie ma znaczenia, czy ta osoba wiedziała o zamiarze pokrzywdzenia wierzycieli przez dłużnika. Nawet gdyby nie miała o tym choćby cienia pojęcia, to i tak wierzyciel może się domagać uznania czynności za bezskuteczną.

Dokonanie przez dłużnika darowizny wiąże się również z domniemaniem wskazanym w art. 529 k.c. Jeśli w chwili dokonania darowizny dłużnik był niewypłacalny, wówczas istnieje domniemanie, że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Takie samo domniemanie wywodzi się w sytuacji, w której dopiero na skutek dokonania darowizny dłużnik stał się niewypłacalny.

Skarga pauliańska – co oznacza dla wierzyciela?

Należy wyraźnie zaznaczyć, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 527 k.c. sąd nie stwierdza nieważności czynności prawnej, a jej bezskuteczność i to tylko w stosunku do wierzyciela, który czynność zaskarżył. Składnik majątku, którego dotyczyła czynność, pozostaje więc w dalszym ciągu we własności osoby trzeciej. Wierzyciel może jednak prowadzić egzekucję bezpośrednio z tego przedmiotu, mimo, że nie stanowi on już własności dłużnika. Co więcej, wierzyciel ma pierwszeństwo dochodzenia zaspokojenia z tego składnika majątku, przed wierzycielami osoby trzeciej.

Czy osoba trzecia może zwolnić się z tej odpowiedzialności? Kodeks przewiduje dwa rozwiązania. Jednym z nich jest zaspokojenie wierzyciela bezpośrednio przez tę osobę trzecią, np. poprzez zapłatę wymaganej wierzytelności. Drugim- wskazanie przez osobę trzecią mienia dłużnika, z którego wierzyciel może uzyskać zaspokojenie.

Zainteresował Cię ten artykuł, a może masz związane z nim pytania? Jeśli tak, to zapraszam Cię do zostawienia komentarza lub do udostępnienia wpisu w mediach społecznościowych.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on print
Share on google

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Zobacz poprzednie artykuły:
rozłożenie grzywny na raty

Rozłożenie grzywny na raty

Mimo, że kara grzywny jest karą wolnościową, to ze względu na swoją wysokość może nieraz stanowić poważną dolegliwość dla skazanego. Nadmienię, że zgodnie z art.

Read More »
adwokat Lublin 4 lata kancelarii

4 lata Kancelarii!

Dzisiaj będzie prywata na blogu 🙂 Dokładnie 4 lata temu, 16 października 2017 roku w CEiDG została zarejestrowana Kancelaria Adwokacka Adwokat Małgorzata Pietrzak. Można zapytać:

Read More »

Adwokat Lublin

Kancelaria Adwokacka Adwokat Małgorzata Pietrzak świadczy pomoc prawną na lubelskim rynku od 2017 roku. Jej celem jest zapewnienie usług prawnych na jak najwyższym poziomie, zarówno dla klientów indywidualnych, jak i dla przedsiębiorców.

Adwokat Lublin - dane

NIP: 712-334-92-64

REGON: 368502239

Rachunek bankowy: mBank

18 1140 2004 0000 3402 7714 8146


Adwokat Lublin - dojazd